PHÂN BIỆT TÚC TỪ TRỰC TIẾP VÀ TÚC TỪ GIÁN TIẾP

Để trả lời câu hỏi của bạn Ducloi Nguyen: “Em muốn hỏi đến phần tân ngữ trực tiếp và gián tiếp  (complemento directo e indirecto) cách phân biệt cái nào là CD và CI trong một câu ạ”.

            Một số động từ trong tiếng Tây-ban-nha có thể đòi hỏi cả hai loại túc từ: Túc từ trực tiếp (complemento directo) và túc từ gián tiếp (complemento indirecto). Những động từ này có tên văn phạm là verbos ditransitivos, hay trong tiếng Việt có thể tạm gọi là động từ có hai túc từ. Muốn phân biệt hai loại túc từ này, trước hết chúng ta cần nhớ rằng các túc từ có thể ở dạng danh từ (sustantivos) hay đại danh từ (pronombres).

ĐẠI DANH TỪ "SE"

          

            Một trong những đại danh từ thường dùng nhất trong tiếng Tây-ban-nha chính là đại danh từ SE. Nếu có ai hỏi các bạn SE là loại đại danh từ gì thì các bạn chớ có vội trả lời nhé, vì các nhà văn phạm có thể phân loại chi tiết đến 11 loại SE khác nhau đấy! Dưới đây là các loại SE cùng những ví dụ kèm theo.

¿POR o PARA?

Viết theo yêu cầu của bạn Ducloi Nguyen

            Trong các giới từ của tiếng Tây-ban-nha, POR và PARA là có vẻ rắc rối nhất. Cách dùng của hai chữ này thật là thiên hình vạn trạng. Bài dưới đây chỉ có thể cố gắng trình bày những trường hợp chính, thông thường và quan trọng nhất.

VERBOS DE ZAPATO - ĐỘNG TỪ "GIÀY"

          Động từ tiếng Tây-ban-nha có một nhóm được gọi tên nôm na là “động từ giày” (‘verbos de zapato’) để chỉ những động từ thay đổi ngữ căn (hay ‘gốc’, tiếng Tây-ban-nha là ‘raíz’) trong một số dạng. Ví dụ như động từ pensar (‘suy nghĩ’) khi chia với ngôi thứ nhất số ít ở thì hiện tại chỉ định cách sẽ trở thành yo pienso. Để ý, chúng ta sẽ thấy nguyên âm E trong gốc của động từ nguyên mẫu đã trở thành nhị trùng âm IE trong dạng chia ở trên. Để tìm hiểu về loại động từ này, chúng ta sẽ dùng kiểu Hỏi-Đáp cho dễ nhớ như sau:

VERBOS USADOS CON LA ROPA - DÙNG ĐỘNG TỪ NÀO ĐÂY?

      
          Người ngoại quốc học tiếng Việt về chủ đề y phục rất nhức đầu với những động từ khác nhau dùng cho từng loại: áo thì mặc, nón thì đội, giày thì mang, khăn thì choàng, vân vân và vân vân. Còn tiếng Tây-ban-nha thì sao? Tuy không dùng động từ khác nhau cho từng loại y phục khác nhau như trong tiếng Việt, tiếng Tây-ban-nha lại dùng nhiều động từ theo từng trường hợp, ý nghĩa hay vai trò văn phạm. Chúng ta hãy cùng nhau xét qua một số động từ thông thường nhất dùng với y phục sau đây.

ĐẠI DANH TỪ "VOS"

 

          Bắt đầu từ tiếng La-tinh, đại danh từ nhân xưng ngôi thứ hai số nhiều vōs trở thành vos trong tiếng Tây-ban-nha, có nghĩa là "các anh, các chị, các ông, các bà", v.v. Sau đó, người ta thêm tính từ otros ('khác') vào phía sau để nhấn mạnh nên đại danh từ vosotros ra đời (trong tiếng Pháp, người ta cũng có thể dùng vous autres thay vì vous). Như thế, ta có thể nói quá trình tiến hoá là "từ vos đến vosotros". Các bạn học tiếng Tây-ban-nha từ chính quốc là nước Tây-ban-nha chắc không lạ gì với đại danh từ này. Nó là số nhiều của tú và được dùng để xưng hô thân mật với hai hay nhiều người trước mặt.

CÁC HÌNH THỨC VĂN PHẠM CỦA ĐỘNG TỪ TIẾNG TÂY-BAN-NHA

          Có thể nói trong một câu, động từ là linh hồn của câu đó. Trong khi học tiếng Tây-ban-nha, các bạn đã thấy rõ sự khác nhau của động từ tiếng Việt và động từ tiếng Tây-ban-nha: Một bên thì đơn giản, không thay hình đổi dạng, còn một bên thì đổi theo ngôi, theo thời gian, số nhiều, số ít... ôi thôi thật nhiêu khê! Trong khi tiếng Việt dùng nhiều chữ phụ quanh một động từ để diễn tả thêm những ý nghĩa của một hành động thì trong tiếng Tây-ban-nha, một động từ có thể biến hoá thành nhiều dạng khác nhau để hàm chứa tất cả những ý nghĩa mà nó muốn diễn tả. Như vậy, khi nhìn vào một động từ tiếng Tây-ban-nha, chúng ta có thể thấy được những ý nghĩa văn phạm gì? Lấy động từ hablar làm ví dụ, chúng ta hãy lần lượt xét qua những hình thức văn phạm chính của động từ tiếng Tây-ban-nha như sau: